روش مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال
بچه ها ویژگیهای مختلفی دارند و با هم فرق دارند. یکی از دغدغه های بزرگ والدین و مدرسین این است که چگونه کودکان را به یادگیری تشویق کنند و چگونه به کودکان با روشهای مختلف مفاهیم را آموزش دهند. کدام روش برای یادگیری مفید تر است و تاثیر بیشتری روی یادگیری کودکان خواهد گذاشت. برای انتخاب روش مناسب آموزش دادن به کودکان تکنیک و شیوهی مختلفی وجود دارد. یکی از این روشها مونته سوری است.
در روش مونته سوری، کودک با بازی و تجربه کردن یاد می گیرد. یعنی فقط به حرف های والدین گوش نمیدهد. خود کودک در این فرآیند وسیله را برمی دارد، قطعات را جا به جا می کند و چند راه مختلف را هم امتحان میکند تا بالاخره بتواند با روش مختلف بهت و بیشتر یاد بگیرد.
درکل، بهتر است کودک فرصت داشته باشد خودش به جواب برسد. مثلا، اگر یک قطعه را اشتباه گذاشت، لازم نیست سریع درستش کنید. کمی صبر کنید. شاید خودش متوجه شود و دوباره امتحان کند. والدین میتوانند روش انجام بازی را آرام به او نشان دهند. بعد بهتر است اجازه دهند کودک خودش ادامه بدهد. توضیح زیاد ممکن است تمرکز کودک را کم کند.
فعالیت های مختلف باید با سن کودک هماهنگ باشند. برای کودکانی که سن کمتر دارند، بازی های ساده انتخاب بهتری است. برج هوش، جورچین، بازی های جایگذاری و وسایل دست ورزی می توانند مناسب باشند. این بازی ها به کودک کمک می کنند دست هایش را بهتر کنترل کند و مدت بیشتری روی یک کار بماند. در روش مونته سوری قرار نیست کودک همه چیز را درست و سریع انجام دهد.
یک نکته مهم است که باید توجه داشته باشید، اشتباه کردن هم بخشی از یادگیری است. مهم این است که کودک فرصت تمرین داشته باشد و کارها را کم کم با کمک کمتر انجام دهد. تمرین و تکرار همیشه مهمترین تاثیر را دارد.
وسایل مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال؛ چه بازیهایی مناسباند؟
بچهها در بازه زمانی بین یک تا سه سالگی خیلی کنجکاو هستند و دوست دارند همهچیز را خودشان امتحان کنند. معمولاً یک وسیله را چند بار جابهجا میکنند، چیزی را باز و بسته میکنند یا بارها یک کار را تکرار میکنند تا بفهمند چه اتفاقی میافتد. برای کودکان همین تجربههای ساده بخش مهمی از یادگیری است. در این سن، مهارتهای حرکتی کودک هم سریعتر پیشرفت میکند و کودک کمکم میتواند کارهای دقیقتری انجام دهد. از طرفی ذهن او هم درگیر شناخت شکل ها، اندازهها، رنگها و رابطه بین چیزهای مختلف است.
بازیهایی که نتیجه مشخصی دارند معمولاً برای این سن جذابترند. مثلاً کودک قطعهای را در جای خودش میگذارد و میبیند درست جا افتاده، یا چیزی را حرکت میدهد و نتیجه آن را همان لحظه میبیند. این مدل بازیها با علایق طبیعی کودک هماهنگ هستند و به او فرصت میدهند بدون آموزش مستقیم، از راه تجربه چیزهای تازه یاد بگیرد. به همین دلیل، وسایل مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال معمولاً ساده طراحی میشوند و هر وسیله روی یک فعالیت مشخص تمرکز دارد.
وسایل مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال چه ویژگیهایی دارند؟
وسایل مونته سوری مختلفی برای این دوره سنی وجود دارند، البته طراحی سادهای دارند. کودک باید بتواند خیلی زود متوجه شود با وسیله چه کاری میتواند انجام دهد و برای شروع بازی نیاز به توضیح طولانی نداشته باشد.
مهم است که وسیله با توانایی کودک هماهنگ باشد. بازی خیلی سخت ممکن است او را خسته کند و بازی خیلی ساده هم زود جذابیتش را از دست میدهد. بهتر است وسیله ای انتخاب شود که کودک را به فکر کردن و تلاش کردن تشویق کند. اندازه قطعات اهمیت زیادی دارد. برای کودکان زیر سه سال باید رده سنی محصول و نکات ایمنی آن را هم جدی بگیرید.
یک ویژگی مهم دیگر این است که کودک بتواند خودش با وسیله کار کند. قرار نیست والدین در تمام مدت بازی را هدایت کنند. بهتر است کودک فرصت داشته باشد امتحان کند، اشتباه کند و دوباره راه دیگری را پیدا کند. چیزی که یک وسیله را برای بازی مونته سوری مناسب میکند، هدف مشخص بازی و هماهنگ بودن آن با سن و توانایی کودک است.
بازیهای تطبیق و جایگذاری مونته سوری
بازیهای مختلف جای گذاری به کودکان در رده سنی کمک میکنند فرق بین شکلها و قطعات را بهتر ببیند. کودک نگاه میکند، امتحان میکند و کمکم جای درست هر قطعه را پیدا میکند.
بازی تطبیق چوبی
بازی تطبیق چوبی برای تمرین دقت و توجه کودک مناسب است. کودک باید قطعات شبیه به هم را پیدا کند و کنار هم قرار دهد. ممکن است در شروع فقط با قطعات بازی کند و هنوز به شیوه درست بازی را انجام ندهد. این موضوع طبیعی است. یک بار بازی را نشان دهید و بعد اجازه دهید خودش امتحان کند.
جایگذاری اشکال چوبی
در بازی مونته سوری جایگذاری اشکال کودک باید جای مناسب هر قطعه را پیدا کند. گاهی قطعه از بار اول درست جا نمیرود. بهتر است کمی صبر کنید تا کودک دوباره امتحان کند. همین آزمون و خطا بخش مهمی از بازی است.
اشکال چوبی فضایی
مونته سوری اشکال چوبی فضایی پاستلی کودک را با شکلهای مختلف آشنا میکند. هنگام بازی میتوانید خیلی ساده نام شکلها را بگویید. لازم نیست مدام از کودک سؤال کنید. همین گفتوگوی کوتاه باعث میشود بازی طبیعی بماند و کودک هم با واژههای تازه آشنا شود.
بازیهای مونته سوری برای هماهنگی چشم و دست
بعضی بازیها نیاز به کنترل بیشتری دارند. کودک باید به هدف نگاه کند و دستش را درست حرکت دهد. این مدل بازیها برای تمرین هماهنگی چشم و دست مناسباند.
ماهیگیری آهنربایی چوبی
در اسباب بازی ماهیگیری آهنربایی چوبی کودک تلاش میکند ماهی یا قطعه موردنظر را با بخش آهنربایی بردارد. این بازی ساده به تمرکز و کنترل حرکت دست کمک میکند. بهتر است آن را به مسابقه تبدیل نکنید. مهمتر از تعداد ماهیها، خود تلاش کودک است.
مونته سوری و ماهیگیری مدل حیوانات
مونته سوری و ماهیگیری مدل حیوانات هم روی همین مهارت کار میکند. تفاوتش این است که میتوانید هنگام بازی درباره حیوانات هم صحبت کنید. مثلاً نام حیوانی را که کودک برداشته بگویید. همین کار ساده، بازی را به فرصتی برای یادگیری چند واژه جدید هم تبدیل میکند.
پازل مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال
پازل مناسب این سن نباید خیلی پیچیده باشد. کودک باید بتواند خودش امتحان کند و کمکم راه درست را پیدا کند. قرار نیست پازل هر بار سریع کامل شود. مهم این است که کودک برای پیدا کردن راهحل فرصت داشته باشد.
پازل چرخشی چوبی حیوانات دریا
پازل چرخشی چوبی حیوانات دریا کودک را به چرخاندن و بررسی قسمتهای مختلف بازی تشویق میکند. طرح حیوانات دریایی هم بازی را جذابتر میکند. هنگام بازی میتوانید نام حیوانها یا رنگ آنها را بگویید و گفتوگوی مفیدی با کودک داشته باشید.
بازیهای چرخ دنده؛ آشنایی با حرکت
بازیهای چرخدنده معمولاً برای کودکان جذاباند، چون نتیجه کارشان را همان لحظه میبینند. در اسباب بازی چوبی مونته سوری چرخ دنده کودک یکی از چرخها را حرکت میدهد و میبیند چرخهای دیگر هم به حرکت درمیآیند. همین اتفاق ساده برای کودک جالب است و کمک میکند رابطه بین حرکتها را بهتر بفهمد. معمولاً هم دوست دارد چند بار بازی را تکرار کند تا دوباره همان نتیجه را ببیند.
بازیهای چیدنی و تشخیص اندازه
بازیهای چیدنی انتخاب ساده و خوبی برای این سن هستند. کودک قطعات را روی هم میگذارد و دوباره از اول شروع میکند. لازم نیست هر بار همه قطعات را درست بچیند. خودِ امتحان کردن مهم است.
برج هوش چوبی
برج هوش به کودک کمک میکند تفاوت اندازه قطعات را بهتر ببیند. در کنار آن، کنترل حرکت دست هم تمرین میشود. بهتر است کودک خودش ترتیب چیدن را پیدا کند. اگر قطعات را اشتباه گذاشت، لازم نیست سریع اصلاحش کنید. کمی زمان بدهید تا خودش دوباره امتحان کند.
برای کودک ۱ تا ۲ سال چه وسیله مونته سوری مناسب است؟
در این سن بهتر است سراغ بازیهایی بروید که ساده و قابل فهم باشند. کودک هنوز دارد یاد میگیرد دستهایش را دقیقتر کنترل کند و با وسایل مختلف کار کند. بازیهای جایگذاری، قطعات چیدنی و فعالیتهای تطبیقی ساده میتوانند انتخاب خوبی باشند. وسایلی که کودک با جابهجا کردن یک قطعه یا حرکت دادن بخشی از آن، نتیجه را همان لحظه میبیند هم معمولاً برایش جذاباند.
اگر کودک هنوز بازی را دقیقاً به همان شکلی که انتظار دارید انجام نمیدهد، طبیعی است. ممکن است اول فقط قطعات را بردارد، جابهجا کند یا با آنها آشنا شود. همین مرحله هم بخشی از یادگیری اوست.
برای کودک ۲ تا ۳ سال چه وسیله مونته سوری مناسب است؟
در این سن میتوان سراغ بازیهایی رفت که کمی بیشتر کودک را درگیر میکنند. بچههای دو تا سه ساله معمولاً دوست دارند چیزی را خودشان امتحان کنند و اگر بار اول موفق نشدند، دوباره سراغش بروند. پازلهای ساده، بازیهای تطبیق، ماهیگیری و جایگذاری اشکال برای این سن انتخابهای خوبی هستند. این بازیها هم سرگرمکنندهاند و هم باعث میشوند کودک بیشتر دقت کند و برای پیدا کردن راه درست کمی فکر کند.
با این حال، فقط عدد روی بستهبندی را ملاک قرار ندهید. علاقه و توانایی خود کودک مهمتر است. ممکن است یک کودک عاشق پازل باشد و کودک دیگری بیشتر با بازیهای حرکتی ارتباط بگیرد. بهتر است بازیای را انتخاب کنید که برایش جذاب باشد و در عین حال کمی هم او را به تلاش کردن تشویق کند. وقتی بازی با سطح توانایی کودک هماهنگ باشد، احتمال بیشتری دارد با علاقه سراغش برود و مدت بیشتری درگیر آن بماند.
هنگام انتخاب وسایل مونته سوری به چه نکاتی توجه کنیم؟
اول از همه ببینید بازی برای سن و توانایی کودک مناسب است یا نه. قرار نیست هر وسیلهای که ظاهر جذابی دارد یا با عنوان مونته سوری فروخته میشود، انتخاب خوبی باشد. بهتر است کودک بتواند روش کلی بازی را بفهمد و بعد خودش آن را امتحان کند. سختی بازی هم مهم است. اگر خیلی ساده باشد، ممکن است خیلی زود برای کودک تکراری شود. اگر هم بیش از حد سخت باشد، احتمال دارد بعد از چند بار تلاش آن را کنار بگذارد. یک بازی مناسب معمولاً کمی کودک را به فکر کردن و تلاش بیشتر تشویق میکند.
به اندازه و جنس قطعات هم توجه کنید، مخصوصاً برای کودکان زیر سه سال. قطعات کوچک یا وسایلی که بهراحتی جدا میشوند باید با دقت بیشتری بررسی شوند. در آخر، علاقه خود کودک را فراموش نکنید. بعضی بچهها بیشتر با پازل سرگرم میشوند و بعضی دیگر بازیهای حرکتی یا جایگذاری را ترجیح میدهند. وسیلهای که کودک با علاقه سراغش میرود، معمولاً انتخاب بهتری برای اوست.
آیا هر اسباب بازی چوبی مونته سوری است؟
نه، هر اسباببازی چوبی را نمیتوان مونته سوری دانست. چوب فقط جنس وسیله است و چیزی که اهمیت بیشتری دارد، نوع بازی و هدفی است که برای کودک دارد. برای انتخاب اسباب بازی مونته سوری برای کودکان ۱ تا ۳ سال بهتر است سراغ وسیلهای بروید که روش بازی ساده و مشخصی داشته باشد. کودک باید بتواند تا حد زیادی خودش با آن کار کند، امتحان کند و از نتیجه کارش چیزی یاد بگیرد.
سن و توانایی کودک هم مهم است. بازی نباید آنقدر سخت باشد که کودک برای هر مرحله منتظر کمک بزرگترها بماند و نه آنقدر ساده که خیلی زود برایش تکراری شود.ببینید کودک قرار است با آن چه کاری انجام دهد و بازی چه مهارتی را درگیر میکند.
در ضمن، مونته سوری فقط به اسباببازی محدود نمیشود. خیلی از کارهای ساده روزانه هم میتوانند فرصتی برای یادگیری و مستقلتر شدن کودک باشند و برای انجامشان نیازی به خرید وسیله خاصی نیست.
نکات ایمنی وسایل مونته سوری برای کودکان زیر ۳ سال
برای کودکان زیر سه سال، قبل از هر چیز باید به اندازه قطعات توجه کنید. بچهها در این سن ممکن است وسایل را داخل دهان ببرند، بنابراین قطعات خیلی کوچک انتخاب مناسبی نیستند. رده سنی محصول را هم حتماً بررسی کنید. بعضی بازیها ظاهر سادهای دارند، اما ممکن است قطعات یا بخشهایی داشته باشند که برای کودک کمسن مناسب نباشد.
اگر وسیله آهنربا، مهره یا قطعات جداشدنی دارد، بهتر است کودک هنگام بازی تنها نباشد. خود اسباببازی را هم هر چند وقت یکبار بررسی کنید تا قطعه شکسته یا لق نداشته باشد. در نهایت، حتی اگر یک وسیله برای سن کودک مناسب است، باز هم بهتر است چند بار اول در کنار او باشید و ببینید چطور از آن استفاده میکند. ایمنی همیشه از آموزشی بودن یا جذاب بودن بازی مهمتر است.
خیلی مفید و کاربردیه عالی